اخبار محرمانه - فارس / کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به تحولات اخیر در تنگه هرمز و رفتوآمدهای دیپلماتیک منطقه، گفت: آمریکاییها بهزودی درخواست بازگشت به تفاهم را مطرح خواهند کرد و آمریکاییها اعلام خواهند کرد که در ازای باز شدن تنگه هرمز، لغو تحریمها و لغو محاصره و بازگشت به تفاهم اسلامآباد را انجام خواهند داد.
احسان صالحی، کارشناس مسائل سیاسی، با اشاره به تحریمهای جدید دولت آمریکا اظهار کرد: این موضوع امر جدیدی نیست و دنیا هم با همین سابقه به موضوع نگاه میکند. ما از ابتدای انقلاب انواع این تحریمها را داشتیم، بهخصوص از اواخر دولت بوش پسر و ابتدای دولت اوباما، شکل جدیدی از تحریمها را علیه ما اعمال کردند.
وی افزود: شکل جدید تحریمها این بود که به جای اینکه سراغ دولتهایی بروند که با ایران کار میکنند، سراغ شرکتها، بانکها و بیمههایی میروند که با ایران کار میکنند و روی آنها محدودیت میگذارند. اینها احساس میکنند تجارتی که در دنیا با کشورهای دیگر و خود آمریکا دارند، برایشان خیلی بیشتر و بهصرفهتر است تا اینکه بخواهند با ایران ادامه دهند؛ بنابراین، خودشان همکاری با ایران را کنار میگذارند.
صالحی ادامه داد: اوج اجرای این مدل، اگر خاطرتان باشد، به اواخر سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ برمیگردد که تحریمهای جدید علیه ما اعمال شد و حدود ۱۵ سال است که ما با این شکل تحریمها، که تمرکز آن بر بانک مرکزی و درآمدهای نفتی کشور و شرکتهایی است که در این حوزهها فعال هستند، داریم کار میکنیم.
وی با اشاره به دور جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران گفت: یک دوره دیگر از این تحریمها از سال ۱۳۹۷ و با خروج آمریکاییها از برجام شروع شد. در آن مقطع هم اعلام کردند که واردات نفت ایران را به صفر میرسانیم و شدیدترین تحریمها علیه ایران اعمال میشود. من الان یک فهرستی دارم؛ مثلاً آن موقع آقای منوچین که وزیر خزانهداری آمریکا بوده، میگوید سنگینترین فشار اقتصادی که آمریکا از ابتدا تا امروز به ایران وارد کرده، از امروز آغاز خواهد شد. همچنین میگوید هدف این تحریمها این است که صادرات نفت ایران را هرچه زودتر به صفر برسانیم.
صالحی افزود: قطع روابط بانک مرکزی ایران با همه دنیا و کم کردن درآمدهای نفتی ایران، از دیگر اهدافی بود که اعلام کردند. پمپئو، وزیر امور خارجه وقت آمریکا، نیز شروط ۱۲بندی را بعد از خروج از برجام اعلام کرد و گفت تا زمانی که همه این شروط محقق نشود، همه تحریمها برقرار میماند و هدف این تحریمها این است که جمهوری اسلامی تسلیم شود.
وی با تأکید بر اینکه تحریمهای جدید نیز در ادامه همین سابقه اعمال میشوند، تصریح کرد: بنابراین، ما یک سابقهای در این تحریمها داریم و دنیا هم با همین سابقه به موضوع نگاه میکند. به همین دلیل است که حالا هرچه هم که اینها اسمهای عجیب و غریب روی این قضیه میگذارند، دنیا آنها را جدی نمیگیرد.
صالحی با اشاره به عنوان «D-Day اقتصادی» برای عملیات جدید آمریکا اظهار کرد: همین در نشست خبری که سه شب پیش برگزار شد، عنوان این عملیات اقتصادی را «D-Day» گذاشتند. «D-Day» سابقهاش به جنگ جهانی دوم برمیگردد و یک عملیات بزرگ در حوزه نظامی بود. آلمانها، تحت رهبری هیتلر، بخش عمدهای از فرانسه را اشغال کرده بودند و جبهه متفقین وارد شد و آن را از اشغال خارج کرد. حدود شش ماه بعد هم جنگ جهانی دوم تقریباً تمام شد.
وی ادامه داد: اینها ظاهراً دوست دارند با همین اسمگذاریها، بیشتر یک خشم حماسی ایجاد کنند؛ نمیدانم الان اسمش چیست، اما حالا شده «D-Day اقتصادی». منتها دنیا این موضوع را جدی نمیگیرد.
صالحی با اشاره به واکنش چین به تحریمهای جدید آمریکا گفت: همان نشست خبری که برگزار شد، از وزیر خزانهداری آمریکا پرسیدند که کاری که شما الان انجام میدهید و فشار را روی شرکای ایران میبرید، آیا فکر میکنید با شما همراهی شود؟ مشخصاً آیا چین با شما همراهی میکند؟ آن شب تحلیلگران مرتب درباره این موضوع صحبت میکردند که چین همراهی خواهد کرد یا نخواهد کرد.
وی افزود: فردای آن نشست خبری، سخنگوی وزارت خارجه چین نشست خبری برگزار کرد و گفت ما طبق روالی که داریم، روابط با ایران را ادامه میدهیم. این تحریمها، تحریمهای یکجانبه و خارج از سازوکار شورای امنیت است. ما این تحریمها را هیچوقت به رسمیت نشناختیم و با این تحریمها مقابله میکنیم. این نکته خیلی مهمی بود که چینیها اعلام کردند.
صالحی با بیان اینکه نقطه شکست سیاست جدید آمریکا نیز همین مسئله است، گفت: نقطه شکست این سیاست جدید هم همین است؛ یعنی آن شرکای ایران. ملاحظه بکنید نتانیاهو در صحبتی که دیروز کرد، تعبیرش این بود که ما با این شکل جدید تحریمهایی که آمریکا برقرار میکند، فشار را میخواهیم روی شرکای ایران ببریم و این محاصره عملاً محاصره شرکای ایران خواهد شد.
وی ادامه داد: این موضوع را همه با تردید نگاه میکنند که آیا شرکای ایران وارد چیزی که آمریکا میخواهد بشوند یا نه.
صالحی با اشاره به تجربه چندینساله جنگ اقتصادی علیه ایران اظهار کرد: این تجربه، یک تجربه چندینساله است. جنگ اقتصادی در دور اول ترامپ که با عنوان «کمپین فشار حداکثری» اجرا شد، به نتیجه مطلوب آنها نرسید؛ یعنی آن نتیجهای که برایش هدفگذاری کرده بودند، حاصل نشد.
وی افزود: دور دوم ترامپ اصلاً با همین سؤال شروع شد که شما در دور اول، کمپین فشار حداکثری علیه ایران اعمال کردید و هدف این بود که ایران برنامه هستهای، برنامه موشکی و برنامه منطقهای خودش را تعطیل کند؛ همان شروط ۱۲بندی که پمپئو در اردیبهشت ۱۳۹۷ اعلام کرده بود. سؤال اولی که در شروع دوره دوم ترامپ مطرح شد، این بود که خب، آن به نتیجه نرسید؛ برنامه شما الان چیست؟
صالحی ادامه داد: ترامپ به سمت عملیات نظامی رفت؛ یعنی یک دور سال قبل در خردادماه و یک دور در اسفندماه. بعد دوباره به عملیات اقتصادی و جنگ اقتصادی بازگشت. یعنی یک طور، کمپین اقتصادی به نتیجه نرسیده و یک کمپین نظامی هم به نتیجه نرسیده و الان دوباره به کمپین اقتصادی برگشتهاید.
وی با اشاره به ارزیابی تحلیلگران از رویکرد جدید دولت ترامپ گفت: حالا سؤالی که در دنیا مطرح است و تحلیلگران درباره آن صحبت میکنند، این است که آیا این مدل تشدید که دولت ترامپ دارد مرتب در قبال ایران تجربه میکند، منجر به تسلیم ایران خواهد شد یا منجر به تشدید بیشتر خواهد شد؟
صالحی افزود: جوابی که غالباً میدهند این است که الگوی رفتاری که ما از ایران داریم میبینیم، بهخصوص از بعد نوع اسفند، حاکی از این است که اگر شما به سمت تشدید بیشتر در قبال ایران رفتید، رفتار ایران تدافعی نمیشود؛ رفتار ایران تهاجمیتر میشود و راهبردی که در پیش میگیرد، راهبرد تهاجمی است.
وی با اشاره به تحلیلهای موجود درباره تغییر رویکرد ایران تصریح کرد: باز تحلیلی که دارند این است که برآورد ایران از این است که ما از رویکرد تدافعی ضرر کردیم؛ یعنی از اینکه ما مهلت دادیم به دیپلماسی، ما مهلت دادیم در قبل جنگ ۱۲ روز، قبل جنگ ۹ اسفند، به دیپلماسی، ما ضرر کردیم. لزومی ندارد دیگر رفتارمان مثل قبل باشد، رفتارمان مثل قبل پیشبینیپذیر باشد و رفتارمان مثل قبل خارج از کنترل نشود؛ یعنی اینکه زیر آستانه، اصطلاحاً، عمل بکنیم.
صالحی ادامه داد: بنابراین، الان تحلیلی که وجود دارد این است که این رفتاری که شما در پیش گرفتید در مقابل ایران، منجر به این نمیشود که ایران ابزارهای خودش را کنار بگذارد؛ مثلاً از تنگه هرمز صرفنظر بکند. این منجر به این میشود که رفتار ایران تهاجمیتر بشود و برود به سمت تشدید بیشتر.
وی با اشاره به یکی از مهمترین غافلگیریهای آمریکا در جنگ اخیر گفت: شاید مهمترین غافلگیری که اینها در این جنگ داشتند، همین بود که ما توانستیم درد این جنگ را به اقتصاد جهان و به اقتصاد آمریکا تسری بدهیم و اینطور نباشد که در یک محدوده جغرافیایی و محدوده سرزمینی ما یک جنگی برقرار باشد و تبعات و پیامدهایش فقط متوجه ما باشد. ما توانستیم این دامنه را گسترش بدهیم و اقتصاد جهانی و اقتصاد خود آمریکا مشخصاً این درد را احساس بکند.
صالحی در پایان اظهار کرد: خوب، الان دوباره تحلیل این است که آیا این تشدید بیشتر باعث حل مسئله میشود یا اینکه این خودش وارد دام تشدید، اصطلاحاً، میشود و چرخهای را برقرار میکند که باعث میشود اقتصاد جهانی درد بیشتری را احساس بکند.
صالحی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز در اقتصاد جهانی ادامه داد: همینطور، بالاخره این مسیر، تنگه هرمز، مسیری بوده که روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت و میعانات از آن خارج میشده و این در اقتصاد دنیا و در بخش انرژی دنیا، تأثیر و وزنش مشخص بوده است. غیر از آن، مسیر عبور کالا بوده؛ انواع کودهای شیمیایی، آلومینیوم و اوره. این مسیر، مسیری است که اقتصاد دنیا از آن کاملاً متأثر است.
وی افزود: ادامه این فرآیند، این درد را گسترش میدهد. به اصطلاح، تحلیلگرای غربی و آمریکایی میگویند وارد دام تشدید شدهاند و احساس میکنند که با تشدید بیشتر، مسئله حل میشود، در صورتی که با تشدید بیشتر، مسئله پیچیدهتر میشود، ایران سرسختتر میشود، مسئله به سمت حل نمیرود و از حل دورتر میشود.
صالحی با اشاره به تأثیرات این روند بر اقتصاد جهانی اظهار کرد: علاوه بر بحث اقتصاد جهانی که مسئله مهمی است و حتماً خودش در همین فاصله دو ماهه که ما انتخابات میاندورهای داریم، نشان خواهد داد، یک مشکل دیگر که آمریکاییها با آن مواجهاند و دائم درباره این موضوع صحبت میشود، بحث اعتبار آمریکاست.
وی ادامه داد: مثلاً شما مقاله رابرت پیپ، مقاله مورفی لینچ را در فارن افرز ببینید، مقاله رابرت کیگان را در آتلانتیک ببینید؛ اینها نگرانیشان درباره اعتبار آمریکاست. میگویند که آمریکا بعد از جنگ دوم، یکسری سازمانهای بینالمللی، یکسری مقررات و کنوانسیونها داشت که با اینها نظم دنیا را برقرار میکرد و اصطلاحاً آقایی خودش و امپراتوری خودش را بر دنیا با این ابزارها تأمین میکرد.
صالحی با اشاره به رویکرد آمریکا پس از جنگ خلیج فارس تصریح کرد: جلوتر که میآییم، جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، آمریکا نشان داد که یا وارد موضوعی نمیشود یا اگر وارد موضوعی شد، سریع، تمیز و هدفمند موضوع را تمام میکند و با پیروزی از آن خارج میشود.
وی افزود: اصطلاحاً لحظهای که خلق شد در جنگ خلیج فارس این بود که چون مقارن هم شد با فروپاشی شوروی، تقریباً چند ماه بعد از آن، آن موقعیتی بود که آمریکا داشت به همه دنیا میگفت که عصر تکقطبی شروع شده و امنیت آبراه، امنیت انرژی و امنیت تجارت، از این به بعد با من است و من امنیت میفروشم.
صالحی با اشاره به روابط آمریکا با کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: نسبت به همین کشورهای حاشیه خلیج فارس شما نگاه بکنید؛ اینها خب رژیمهای دیکتاتورند، نه انتخابات در اینها معنی دارد و نه دموکراسی. آمریکا همیشه از اینها حمایت میکرده. چرا؟ در ازایش چه بوده؟ در ازای آن، انرژی اینها تأمین میشده، انرژی دنیا به واسطه رابطه با اینها تأمین میشده و اوراق قرضه آمریکا خریداری میشده است.
وی ادامه داد: اتفاقی که الان دارد میافتد، چیست؟ اتفاقی که دارد میافتد این است که متحدان آمریکا، از همین منطقه ما گرفته تا خارج از اینجا و تا خود همسایگی آمریکا در کانادا و شرق آسیا، کره جنوبی و ژاپن، نگاهشان این است که با الگوی سنتی قبلی، با این الگویی که سی و چند سال داشته کار میکرده، که ما هزینه میکردیم و نظام نظامیگری را به عهده آمریکا گذاشته بودیم و امنیت میخریدیم، این الگو دیگر جواب نمیدهد؛ بلکه این الگو میتواند ناامنی ایجاد بکند.
صالحی با اشاره به برداشت رقبای آمریکا از وضعیت کنونی این کشور گفت: رقبای آمریکا دارند چه کار میکنند؟ چطور با این موضوع برخورد میکنند؟ رقبای آمریکا دارند میگویند آن تصوری که ما از آمریکا داشتیم، آن نیست؛ مشت آمریکا اصطلاحاً جلوی ما باز شد. آمریکا محدودیتهای نظامی جدی دارد. اینطور نیست که آمریکا هرگاه اراده کرد و وارد موضوعی شد، پیروزمندانه از آن خارج بشود.
وی افزود: رقبای آمریکا دارند میروند به سمت اینکه این موضوع را به چالش بکشند و این بحث اعتبار و حیثیت آمریکا، یکی از مهمترین مباحث جاری بین تحلیلگران ارشد و سرشناس دنیاست که چه بلایی دارد ترامپ سر این اعتبار آمریکا میآورد.
صالحی در پایان گفت: حالا خود ترامپ و حزب جمهوریخواه یک بحث است؛ این تمام میشود، دو سال دیگر تمام میشود و میرود. آمریکا میخواهد بماند و آن اعتباری که در دنیا با این اعتبار داشته کار میکرده، این اعتبار دارد از بین میرود.
صالحی با اشاره به آخرین توافق انجامشده میان ایران و عمان اظهار کرد: آخرین توافقی که ظاهراً بین ایران و عمان برقرار شده، این است که آن مسیر سنتی که تا قبل از جنگ ۹ اسفند در جنوب تنگه و از مسیر عمان بود و تقریباً ۵۸ سال این مسیر برقرار بود، تغییر میکند. مسیر جنوبی که الان نشت نفت ما از آنجا داریم باید بسته شود و مسیر میانی شکل بگیرد. ورود کاملاً از سمت ایران خواهد بود و خروج هم بخشی از آن در مسیر ایران است.
وی افزود: یک واحد برای ثبت اطلاعات کشتیها، مشترک بین ایران و عمان، باید تشکیل و برقرار شود و در رفتوبرگشت فعالیت کند. اینکه عمان وارد این مرحله شده و به این تن میدهد و آن را قبول کرده، به نظرم بدون چراغ سبز آمریکاییها نیست.
صالحی با اشاره به رفتوآمدهای اخیر مقامات منطقهای گفت: رفتوآمدهای چند روز اخیر، آمدن وزیر امور خارجه عمان و امروز هم نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر که قرار است به تهران بیاید، حاکی از این است که آمریکاییها میخواهند به یک نوعی از این وضعیت خارج شوند.
وی ادامه داد: تحلیل خودم این است که این رفتارها و این الگوی رفتاری که الان ما از اینها میبینیم و این شلوغکاریها، معمولاً برای این است که یک عقبنشینی بعدی را در افکار عمومی و داخل خودشان موجه بکنند؛ یعنی نشان بدهند که اگر مثلاً به تفاهم اسلامآباد برگشتند، این ناشی از ضعف نبوده، بلکه ناشی از این بوده که ما فشاری به ایران آوردیم و ایران عقبنشینی کرد.
صالحی تصریح کرد: در صورتی که واقعیت قضیه این است که این مسیر تنگه کاملاً دارد عوض میشود و با ترتیباتی که در نهادهای نظامی و امنیتی ما شکل گرفته، این ترتیبات دارد برقرار میشود.
وی افزود: حدس من این است که آمریکاییها بهزودی درخواست بازگشت به تفاهم را مطرح خواهند کرد. یعنی به نظرم اینطور میرسد که ما در روزهای آینده میرویم به سمتی که آمریکاییها اعلام خواهند کرد که در ازای باز شدن تنگه هرمز، لغو تحریمها و لغو محاصره و بازگشت به تفاهم اسلامآباد را انجام خواهند داد.
صالحی با اشاره به تحریمهای اخیر آمریکا گفت: این اتفاقی که در این چند روز افتاده و به عنوان جنگ اقتصادی مطرح شده، مقدمه این است که بتوانند عقبنشینی بعدی خودشان را توجیه کنند و آن را ناشی از فشار به ایران معرفی کنند، در صورتی که قضیه معکوس است و این، راه خروجی برای خود آنهاست.