اخبار محرمانه - فارس / با معرفی وزیر پیشنهادی دفاع، بررسی صلاحیت وی در مجلس شورای اسلامی وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ اما در شرایطی که جلسات مجلس به‌صورت غیرحضوری و وبیناری برگزار می‌شود، نحوه برگزاری رأی اعتماد چگونه خواهد بود؟
پس از شهادت امیر عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در نهم اسفند ۱۴۰۴، اداره این وزارتخانه با سرپرست ادامه یافت؛ وضعیتی که با توجه به محدودیت زمانی پیش‌بینی‌شده در قانون اساسی، ضرورت تعیین تکلیف مدیریت این وزارتخانه را دوچندان کرد.بر اساس اصل ۱۳۵ قانون اساسی، اداره وزارتخانه با سرپرست حداکثر سه ماه امکان‌پذیر است. پس از پایان این مهلت، ادامه سرپرستی با اذن مقام معظم رهبری میسر شد و دولت از ۱۹ مردادماه ۴۵ روز فرصت یافت تا وضعیت وزارتخانه را تعیین تکلیف کند؛ مهلتی که اوایل مهرماه به پایان رسید.در نهایت، دولت در ۱۳ مهرماه مهرداد اخلاقی را به‌عنوان وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به مجلس معرفی کرد و نامه معرفی او صبح روز چهاردهم مهرماه در مجلس اعلام وصول شد. از آن زمان، روند بررسی صلاحیت و برنامه‌های وزیر پیشنهادی در دستور کار مجلس قرار گرفت. روند قانونی بررسی صلاحیت وزیر پیشنهادیمطابق آیین‌نامه داخلی مجلس، پس از اعلام وصول معرفی‌نامه وزیر پیشنهادی، مدارک، سوابق و برنامه‌های او برای بررسی صلاحیت و میزان انطباق با اسناد بالادستی به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و کمیسیون صنایع و معادن ارجاع می‌شود. این کمیسیون‌ها موظف هستند ظرف یک هفته گزارش خود را به هیئت‌رئیسه ارائه کنند تا در اختیار نمایندگان قرار گیرد.
در جلسه علنی، ابتدا گزارش کمیسیون یا کمیسیون‌های بررسی‌کننده صلاحیت وزیر پیشنهادی قرائت می‌شود. در صورتی که بررسی موضوع تنها به یک کمیسیون ارجاع شده باشد، سخنگوی آن کمیسیون ۱۰ دقیقه برای ارائه گزارش فرصت دارد؛ اما اگر چند کمیسیون در بررسی صلاحیت و برنامه‌های وزیر مشارکت داشته باشند، سخنگوی هر کمیسیون ۵ دقیقه گزارش خود را ارائه خواهد کرد. سپس نمایندگان مخالف و موافق دیدگاه‌های خود را درباره برنامه‌ها و صلاحیت گزینه پیشنهادی مطرح می‌کنند. بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده، رئیس‌جمهور نیز یک ساعت برای دفاع از گزینه خود فرصت دارد و پس از آن، 2 نماینده مخالف و 2 نماینده موافق، هرکدام به مدت ۱۵ دقیقه، به بیان دیدگاه‌هایشان می‌پردازند.در پایان این مباحث، وزیر پیشنهادی و در صورت صلاحدید رئیس‌جمهور، در مجموع ۳۰ دقیقه برای دفاع از برنامه‌ها و پاسخ به دیدگاه‌های مطرح‌شده فرصت خواهند داشت. به این ترتیب، زمان پیش‌بینی‌شده برای بررسی صلاحیت وزیر در صحن علنی، با احتساب گزارش کمیسیون، دفاع رئیس‌جمهور و اظهارات نمایندگان، حدود 2 ساعت و ۴۰ دقیقه است. پس از پایان مذاکرات نیز رأی‌گیری درباره صلاحیت وزیر انجام می‌شود. چالش اصلی؛ رأی اعتماد در جلسات غیرحضوری چگونه برگزار می‌شود؟با وجود مشخص بودن روند قانونی بررسی صلاحیت وزیر پیشنهادی، نحوه برگزاری رأی اعتماد در شرایط جلسات غیرحضوری و وبیناری مجلس همچنان با ابهام روبه‌روست؛ مسئله‌ای که می‌تواند به چالشی جدی برای هیئت‌رئیسه تبدیل شود.
بر اساس ماده ۱۲۵ آیین‌نامه داخلی مجلس، رأی‌گیری برای رأی اعتماد به وزیر باید با ورقه و به‌صورت کاغذی انجام شود. این الزام، در شرایطی که جلسات مجلس به شکل مجازی برگزار می‌شود، این پرسش را مطرح می‌کند که نمایندگان چگونه می‌توانند آرای خود را مطابق آیین‌نامه ثبت و به صندوق رأی بیندازند.از سوی دیگر، در اصلاحات مربوط به برگزاری جلسات غیرحضوری و وبیناری، ظاهراً سازوکار مشخصی برای اجرای رأی اعتماد به وزیر پیش‌بینی نشده است. از این رو، چگونگی برگزاری رأی‌گیری و راهکار احتمالی هیئت‌رئیسه برای رفع این خلأ، به یکی از مهم‌ترین ابهام‌های پیش روی مجلس در بررسی صلاحیت وزیر پیشنهادی دفاع تبدیل شده است. رأی مخفی و ورقه‌ای؛ یکی از گزینه‌های هیئت‌رئیسه در همین زمینه، علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار مجلس خبرگزاری فارس، درباره سازوکار رأی‌گیری مجازی نمایندگان توضیحاتی ارائه کرده است.وی با اشاره به گزینه‌های مطرح‌شده برای برگزاری رأی‌گیری گفت: استفاده از رأی مخفی و ورقه‌ای، مشابه انتخابات هیئت‌رئیسه مجلس با دستگاه‌های الکترونیکی مستقر در مجلس است؛ شیوه نهایی رأی‌گیری خواهد بود. اشاره عضو هیئت‌رئیسه مجلس به انتخابات هیئت‌رئیسه، ناظر بر روشی است که در آن نمایندگان به‌صورت گروهی در ساختمان مجلس حضور پیدا می‌کنند و هرکدام به‌طور جداگانه رأی خود را از طریق دستگاه‌های الکترونیکی ثبت می‌کنند.
با این حال، اجرای چنین روشی در شرایطی که جلسات مجلس به‌صورت غیرحضوری برگزار می‌شود، با ملاحظات و پرسش‌هایی همراه است. از جمله اینکه آیا نمایندگان باید برای ثبت رأی خود به‌صورت گروهی در ساختمان مجلس در هنگامه جلسه رای اعتماد حاضر شوند یا هیئت‌رئیسه راهکار دیگری را برای برگزاری رأی‌گیری در نظر خواهد گرفت.همچنین، با توجه به لزوم رعایت مقررات مربوط به رأی‌گیری مخفی و ورقه‌ای، باید مشخص شود که این سازوکار چگونه با شرایط برگزاری جلسه وبیناری و الزامات آیین‌نامه داخلی مجلس تطبیق داده خواهد شد.