اخبار محرمانه - کیهان /متن پیش رو در کیهان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
روز صد و نهم جنگ، روز برجستهتر شدن ابهامات درباره یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در کنار نقض آن بود.
البته تحلیلگران بسیاری همچنان شکست بزرگ ترامپ و نتانیاهو در جنگ را روایت میکنند و معتقدند که ایران دست برتر را در میدان پیدا کرده است.
بازار ![]()
نقض آشکار تفاهم نامه در حال اجرا
آقای عراقچی وزیر امور خارجه دیروز در جمع سفرای خارجی دو خبر را داد:
- «روز جمعه، دور جدید مذاکرات برای رسیدن به توافق نهائی آغاز میشود. در مرحله اول مهمترین موضوعی که اتفاق میافتد اعلام خاتمه جنگ است. از صبح دوشنبه که این توافق نهائی شد، خاتمه جنگ هم اعلام شد. ولی شروع رسمی تفاهمنامه از جمعه خواهد بود».
- «هرگونه حمله رژیم صهیونیستی به لبنان و ادامه اشغال، نقض یادداشت تفاهم محسوب میشود. خاتمه جنگ در لبنان بخشی جداییناپذیر از خاتمه کامل جنگ است و پایان جنگ مشمول خاتمه اشغال نیز میشود. بدون عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از سرزمینهایی که در این جنگ اشغال کردهاند، خاتمه جنگ کامل نخواهد شد».
براساس اظهارات وزیر امور خارجه کشورمان، توافق از روز دوشنبه اجرا شده و توقف حمله به لبنان و خروج اشغالگران صهیونیست هم از مفاد آن است که باید اجرا میشده اما اجرا نشده و نقض شده است.
به نظر میرسد راستیآزمایی اراده آمریکا و دورنمای تفاهمنامه با نقض همین یک بند معلوم است.
دبه کردن و گروکشی معاون ترامپ
جیدی ونس، معاون ترامپ، دیروز با دبه کردن درباره یکی دیگر از بندهای تفاهمنامه به انبیسینیوز گفت: در یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی مشوقهای اقتصادی قابلتوجهی برای تهران در نظر گرفته شده است، از جمله کاهش تحریمها و امکان تحول در اقتصاد ایران، اما بهرهمندی از این امتیازها منوط به اجرای کامل تعهدات از سوی تهران خواهد بود. جمهوری اسلامی باید ذخایر اورانیوم غنیشده را از بین ببرد، به یک مسیر بلندمدت و قابل راستیآزمایی برای عدم دستیابی به سلاح هستهای متعهد شود و به جای حمایت از گروههای مسلح در منطقه، به ثبات منطقهای کمک کند. در صورت اجرای این تعهدات، جمهوری اسلامی از مزایای توافق بهرهمند خواهد شد، اما در صورت عدم پایبندی، هیچیک از این امتیازها در اختیار تهران قرار نخواهد گرفت.
ونس همچنین در واکنش به مقایسه توافق ترامپ با برجام از سوی اوباما گفت: «من به اوباما میگویم: اگر واقعاً این توافق همان چیز است، پس چرا کشورهای عرب حاشیه خلیجفارس از توافق شما متنفر بودند، اما توافق ما را دوست دارند؟»
ونس پاسخ سؤال خود را میداند اما تجاهل کرده است و آن اینکه کشورهای مذکور در اثر جنگ تحمیلی آمریکا خسارتهای بزرگی دیدند.
ابهامات تفاهمنامه از نگاه رویترز و فایننشالتایمز
از سوی دیگر، نشریه فایننشالتایمز درباره ابهامات موجود نوشت: دولت ترامپ آماده است تا از ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰میلیارد دلاری برای ایران بهعنوان بخشی از توافق نهائی برای پایان جنگ حمایت کند، مشروط بر اینکه تهران یک توافق شامل توافق هستهای را بپذیرد. یک مقام ارشد آمریکایی گفت که واشنگتن در مورد لغو احتمالی تحریمها و همچنین «یک صندوق بزرگ ۳۰۰میلیارد دلاری برای بازسازی کشورشان» بحث کرده و همه مشوقها به «عملکرد» ایران در انطباق با تفاهمنامهای که انتظار میرود روز جمعه بهطور رسمی در سوئیس امضا شود، وابسته است.
خبرگزاری رویترز هم مینویسد: توافق آمریکا و ایران، وعده پایان جنگ را میدهد اما چگونگی اجرای آن در هالهای از ابهام است در حالی که دونالد ترامپ از نهائیشدن مرحله نخست توافق سخن میگوید و قرار است مراسم امضای رسمی آن جمعه در سوئیس برگزار شود، بسیاری از جزئیات کلیدی همچنان نامشخص باقی مانده است. این توافق که آتشبس شصتروزه را تمدید میکند و وعده بازگشایی تنگه هرمز را میدهد، فعلاً برنامهای برای حل مسائل پیچیدهتر مانند آینده برنامه هستهای ایران یا فعالیتهای منطقهای ندارد. در سوی دیگر میدان، نگرانیهای لجستیکی برای کشتیرانی در خلیجفارس وجود دارد و کارشناسان هشدار میدهند که حتی با بازگشایی رسمی تنگه، عملیات مینروبی و احیای اعتماد شرکتهای بیمه و کشتیرانی هفتهها و شاید ماهها به طول میانجامد. همزمان با این تحولات، تداوم حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و تنشهای سیاسی پیرامون ماهیت این توافق، سایهای از تردید بر پایداری این تفاهم انداخته است که باید دید در روزهای آینده با انتشار جزئیات دقیقتر، به چه سمتی حرکت میکند.
عضو کنگره: ۵۰۰ میلیارد دلار به ایران خسارت زدیم
در این میان اظهارات برایان مست نماینده کنگره آمریکا قابلتأمل است که درباره وعده دسترسی ایران به ۲۰میلیارد دلار از اموال مسدودشده خود گفت: «من یک معادله ریاضی سریع به شما میدهم. شاید آنها در نهایت ۲۰میلیارد دلار به دست آورند... ما هنوز ۳۰۰ تا ۵۰۰میلیارد دلار از آنها جلوتر هستیم، با توجه به اینکه ما نیروی دریایی آنها را نابود کردیم، نیروی هوائی آنها را نابود کردیم، تمام آن تأسیسات هستهای را نابود کردیم.»
گفتنی است سخنگوی دولت خسارات ایران در جنگ اخیر را 270میلیارد دلار برآورد کرده اما این جبران خسارات در تفاهمنامه پیشبینی نشده است.
کشتیها بدون تضمین میترسند از تنگه عبور کنند
در حالی که ترامپ وانمود میکند تنگه هرمز باز شده، سیانان گزارش داد: در سراسر صنعت کشتیرانی، اعتماد چندانی درباره بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. مواردی مانند [احتمال] حملات موشکی و پهپادها همچنان مانع از تردد کشتیها میشوند. حرکت قابلتوجهی از ۲۲۰ تانکر و نزدیک به ۵۰۰ شناور که در خلیجفارس لنگر انداختهاند، صورت نگرفته است.
همچنین سیانبیسی گفت: بازارهای جهانی انرژی در واکنش به اخبار توافق اولیه میان ایالاتمتحده و ایران، شاهد کاهش قیمت نفت هستند. دونالد ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت از بازگشایی قریبالوقوع تنگه هرمز خبر داده اما صنعت حملونقل دریایی با نگاهی متفاوت به این وعدهها مینگرد. مدیران ارشد بزرگترین اپراتور نفتکشهای جهان با ابراز تردید نسبت به این توافقِ سریع، تأکید کردهاند که رفع تنشهای سیاسی لزوماً به معنای امنیت عملیاتی در آبهای خلیجفارس نیست. از دیدگاه این فعالان تجاری، تا زمانی که تضمینهای اجرائی در میدان نبرد عینیت پیدا نکند، شرکتهای کشتیرانی همچنان از عبور از این تنگه استراتژیک خودداری خواهند کرد؛ موضوعی که نشان میدهد بازگشت به شرایط عادی نه در یک روز، بلکه نیازمند گذشت هفتهها زمان برای ارزیابی ایمنی مسیر است.
تضاد روایت ایران از تفاهمنامه
سیانبیسی میافزاید: در حالی که بازارهای جهانی به امید کاهش تنشها با خبر امضای تفاهمنامه اولیه میان تهران و واشنگتن نفس راحتی کشیدهاند، تصویر کلی همچنان با مرزهای خاکستری همراه است. در بخشِ معلومِ این توافق، ما با آتشبس شصتروزه روبهرو هستیم که بازگشایی تنگه هرمز را در دستورکار قرار داده و گامی برای جلوگیری از تشدید منازعه در کوتاهمدت محسوب میشود؛ توافقی که ظاهراً با تکیه بر دیپلماسی مستقیم پیش میرود. اما در بخش مجهول، ابهامات عمیقی باقی مانده است که سرنوشت نهائی را تهدید میکند. نخست، تضاد روایتی ایران و آمریکا درباره آزادسازی منابع مالی که هنوز هیچ مکانیسم مشخصی برای آن تعریف نشده است. دوم، وضعیت بغرنج اسرائیل که خارج از این توافق باقی مانده و تأکید دارد به عملیاتهای خود ادامه خواهد داد، واقعیتی که میتواند آتشبس را در هر لحظه فرو بپاشد. در واقع، این تفاهمنامه بیش از آنکه یک پایان قطعی باشد، یک مسکنِ دوماهه است که بقای آن به نحوه مدیریت این شکافهای حلنشده بستگی
دارد.
از طرف دیگر، روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی نوشت: اگرچه توافق آتشبس میان واشنگتن و تهران امیدها را برای بازگشایی سریع تنگه هرمز و پایان بحران انرژی زنده کرده، اما واقعیتهای میدانی میتواند بسیار پیچیدهتر از وعدههای سیاسی باشد. چالش اصلی اکنون نهفقط توافق روی کاغذ، بلکه پاکسازی احتمالی مسیرهای دریایی از مینهایی است که تردیدها درباره وجود یا عدم وجود آنها کماکان باقی است ارتش آمریکا و متحدان اروپاییاش در حالی از آمادگی برای عملیات مینروبی با پهپادها و ناوهای تخصصی سخن میگویند که پیش از جنگ، نهادهای اطلاعاتی آمریکا تخمین زده بودند ایران زرادخانهای شامل پنجهزار مین دریایی، از انواع ساده تا نمونههای پیشرفته حسگردار، در اختیار دارد. همین ابهام درباره اینکه آیا ایران واقعاً فرصت مینگذاری پیدا کرده یا خیر، باعث شده تا شرکتهای کشتیرانی همچنان با احتیاط به بازگشایی تنگه نگاه کنند و احتمال دارد حتی پس از توقف رسمی درگیریها، روند بازگشت تردد عادی نفتکشها به روال سابق، هفتهها یا ماهها به طول بینجامد.
پروژه براندازی و انکار دو ورشکسته بزرگ
یک اتفاق مهم و قابلتوجه در روز صدونهم جنگ، انکار مشترک برنامه براندازری در ایران توسط دو بانی سرشکسته جنگ بود.
ترامپ با وجود لفاظیهای احمقانه و صریح فراوان در گدشته دیروز ادعا کرد: من به تغییر رژیم اعتقاد ندارم. سالهاست که تغییر رژیمها را دیدهام و هیچوقت نتیجه نمیدهند!
همزمان با این اعتراف بزرگ به شکست، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر رژیم صهیونیستی گفت: «اسرائیل را از نابودی نجات دادیم اما مبارزه هنوز تمام نشده است... سرنگونی جمهوری اسلامی هرگز از اهداف رسمی جنگ نبوده است... نمیتوان زمان سقوط حکومت ایران را پیشبینی کرد.»
در همین حال شبکه صهیونیستی اینترنشنال درباره وخامت اوضاع نتانیاهو گفت: «موج انتقادها در اسرائیل از عملکرد نتانیاهو بالا گرفته است. حالا نه در میز مذاکره آمریکا با ایران جایی دارد و نه ابزاری برای تغییر مسیر توافق. موقعیت او در خطر است و کارزار نظامیاش هم به همه اهدافش نرسیده است».
یادآور میشود نتانیاهو چندینبار در هشتماهه منتهی به جنگ اخیر و حتی در آغاز آن ادعا کرده بود که کار جمهوری اسلامی تمام است. او با همین تصویرسازی، انگیزه ترامپ برای حمله به ایران و «براندازی ظرف 48ساعت تا سه روز» را تقویت کرد. اما نتیجه دو جنگ، اتحاد بیشتر در ایران و ارتقا به جایگاه قدرت برتر منطقه بود. او حالا هم از سوی ترامپ لعنت میشود که وسط باتلاق جنگی پرهزینه گیر افتاده است؛ و هم از سوی اپوزیسیون دولتش که میگویند به جای رفع تهدید، ایران را حاکم بلامنازع منطقه کرد.
ایران بهعنوان یک قدرت بزرگ ظهور خواهد کرد
تاکر کارلسون، مجری مطرح آمریکایی با انتقاد از عملکرد شکست خورده دونالد ترامپ گفت: کاملاً روشن است که ایران بهعنوان یک قدرت بزرگ جهانی ظهور خواهد کرد، چگونه میتواند غیر از این باشد؟ زیرا عملاً کنترل یکی از مهمترین نقاط جغرافیایی کرهزمین را در اختیار دارد.
مایک آدامز، نویسنده و فعال رسانهای آمریکایی تاکید کرد: من فکر میکنم ترامپ در تاریخ بهعنوان رئیسجمهوری ثبت خواهد شد که بهطور تصادفی ایران را به یک قدرت جهانی تبدیل کرد.
کریس مورفی سناتور آمریکایی هم گفته است: آمریکا قادر به پیروزی در جنگ با ایران نیست. توافق پایان جنگ، تسلیم در برابر ایران است. ادامه جنگی که نتیجهای جز شکست ندارد، از پذیرش این شرایط تحقیرآمیز هم فاجعهبارتر است.
ترامپ توافق بد را بهتر از ادامه جنگ میداند
وبسایت شبکه آمریکایی سیانان در مقالهای به قلم برت مکگورک، با بیان اینکه توافق بد با ایران بهتر از جنگ شکست خورده است، مینویسد: قضاوت درباره توافق با ایران هنوز زود است، چون متن کامل، تعهدات دقیق و سازوکارهای اجرائی آن روشن نشده، اما نشانههای فعلی از عقبنشینی واشنگتن در برخی مواضع قبلی، از تحریمها تا مدیریت تنگه هرمز حکایت دارد. ترامپ احتمالاً به این نتیجه رسیده که نبود توافق میتواند از یک توافق ناقص پرهزینهتر باشد؛ زیرا ادامه بنبست، اختلال در کشتیرانی خلیجفارس، افزایش قیمت انرژی و خطر تشدید نظامی را بالا میبرد. پرسش اصلی حالا این است که ایران در برابر این امتیازها دقیقاً چه تعهدی درباره برنامه هستهای، تنگه هرمز، پولهای مسدودشده و لبنان داده و آیا این توافق یک تصمیم واقعبینانه برای جلوگیری از بحران بزرگتر است یا امتیازدهیای که جمهوری اسلامیِ جسورتر را برای تقابل بعدی آماده میکند.
باخت- باخت برای ترامپ و نتانیاهو
پروفسور جفری ساکس، اقتصاددان و تحلیلگر آمریکایی در انتقادی تند به جنگافروزی نتانیاهو ترامپ گفت: این یک جنگِ باخت ـ باخت برای اسرائیل و آمریکا بود که احمقانه آن را آغاز کردند. نه آمریکا چیزی به دست آورد و نه اسرائیل؛ برعکس، هردو تضعیف شدند و اعتبارشان در جهان بیش از پیش آسیب دید. اسرائیل واقعاً یک رژیم یاغی و یک رژیم سازمانیافتهای از کشتار و قتل است. ترامپ خیلی علنی در ملأعام به نتانیاهو گفت: «حرامزاده دیوانه کثافت».
در همین حال، نشریه فارنافرز با طرح این پرسش که چرا پیروزیهای نظامی آمریکا به دستاورد استراتژیک منجر نشد؟، نوشت: اگرچه ارتش آمریکا با تکیه بر برتری تکنولوژیک موفق شد ضربات مهلکی به توان موشکی و پهپادی ایران وارد کند اما این پیروزیهای تاکتیکی در میدان نبرد هرگز به دستاوردهای استراتژیک مدنظر دونالد ترامپ تبدیل نشد. ایران با تغییر سریع بازی به سمت استراتژی دفاع موزاییکی و جنگ فرسایشی توانست ضمن ایجاد اختلال در جریان انرژی جهانی، هزینه این نبرد را برای واشنگتن به شکلی غیرقابل تحمل افزایش دهد.
این جنگ نهتنها ذخایر مهمات آمریکا را با سرعتی غیرمنتظره تخلیه کرد بلکه شکاف عمیقی در اعتماد میان واشنگتن و متحدان عربش ایجاد کرده است. اکنون آمریکا در موقعیتی قرار گرفته که باید نقش خود را در خاورمیانه از تامینکننده انحصاری امنیت به یکپارچهساز امنیتی تغییر دهد اما با توجه به فشار افکار عمومی آمریکا برای پرهیز از درگیریهای طولانی، این چرخش استراتژیک با دشواریهای سیاسی جدی مواجه خواهد بود.
بحران ذخایر سوخت
یک علت تقلای ترامپ برای توافق زودتر وضعیت بحرانی ذخائر سوخت آمریکاست. دادههای دولت دفدرال در روز دوشنبه نشان داد مقامات آمریکایی تنها هفته گذشته ۸.۹میلیون بشکه دیگر از ذخایر استراتژیک نفت را آزاد کردند. بر این اساس، ذخایر نفت اضطراری آمریکا به ۳۴۰.۳میلیون بشکه نفت خام میرسد و از پایینترین سطح قبلی که در ژوئیه ۲۰۲۳ در زمان ریاستجمهوری جو بایدن پس از آغاز جنگ روسیه در اوکراین ثبت شده بود، فراتر میرود و به به پایینترین رکورد از زمان دولت ریگان میرسد.
هزینه نجومی برای هیچ؛ تحلیل شکست استراتژیک در برابر ایران!
تحلیلگران صهیونیست هم اعتراضات جدی به وضعیت جنگ شکست خورده و تحولات بعدی دارند.
ترامپ دیروز گفته بود که اسرائیل جنگ با حزبالله را به دولت سوریه بسپارد. در واکنش به این سخن، آرون ابروموفیچ، روزنامهنگار صهیونیست نوشت: حزبالله با قویترین ارتش خاورمیانه یعنی «اسرائیل» در طول ۳۰ سال گذشته به جنگ پرداخت و شکست نخورد. ترامپ ابله، چگونه از ارتش سوریه که ارتش رسمی بهشمار نمیرود، میخواهد حزبالله را از بین ببرد.
«بن یانیو فالکون»، خبرنگار ارشد کانال 14 اسرائیل هم که به دولت نتانیاهو نزدیک است، میگوید: ترامپ، هم پیروزی دیپلماتیک و هم پیروزی نظامی را دودستی تقدیم ایرانیها کرد. اکنون از دید ایرانیها، آنها توانستند در برابر آمریکا و اسرائیل، «شیطان بزرگ» و «شیطان کوچک» مقاومت کرده و بایستند که در نتیجه آن، آمریکاییها عقبنشینی کردند! هنوز آمریکاییها ایرانیها را نشناخته و نفهمیدهاند با چه کسی طرف هستند!
یک تریلیون پوند هزینه برای جنگ بیدستاورد!
از طرف دیگر، شان بل تحلیلگر ارشد اسکاینیوز: هزینه جنگ [علیه ایران] به رقم نجومی یک تریلیون پوند رسیده است- ۱۳ نظامی آمریکایی کشته، صدها نفر زخمی و ارسال سلاح به اوکراین بهشدت کاهش یافته است- ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و اهرم فشارش حفظ شده است؛ واقعاً این جنگ چه چیزی را محقق کرد؟»