اخبار محرمانه - جماران / نیویورک تایمز در گزارشی مینویسد انسداد چندماهه تنگه هرمز، وابستگی جهان به زنجیره تأمین انرژی را به بحرانی راهبردی تبدیل کرده و دولتها، شرکتها و حتی شهروندان را به سمت خودکفایی انرژی سوق داده است؛ روندی که از احداث پالایشگاههای داخلی و توسعه انرژی خورشیدی تا بازگشت موقت به زغالسنگ و افزایش تقاضا برای خودروهای برقی و پنلهای خورشیدی را دربر میگیرد.
گزارش «نیویورک تایمز» درباره پیامدهای انسداد چندماهه تنگه هرمز، تصویری از تغییر اجباری راهبرد انرژی در جهان ارائه میدهد؛ تغییری که دولتها و شرکتهای بزرگ را از اتکا به بازار جهانی انرژی به سمت خودکفایی، تولید داخلی و کنترل منابع درونمرزی سوق داده است.
انسداد مستمر تنگه هرمز در پی جنگ فرسایشی، درس ژئوپلیتیک گرانقیمت و دردناکی را به نظام بینالملل تحمیل کرده و خطرات سنگین وابستگی به انرژی وارداتی را با صراحتی بیرحمانه آشکار ساخته است.
بازار ![]()
از آمریکای جنوبی تا کرانههای آسیای جنوب شرقی، دولتها و ابرشرکتهای خصوصی در یک چرخش راهبردی اجباری، نگاه خود را به درون مرزها معطوف کردهاند تا هرآنچه از منابع داخلی در اختیار دارند، مهار و استخراج کنند؛ حتی اگر این رویکرد به معنای پذیرش هزینههای اولیه بسیار سنگین باشد.
این پارادایم نوظهور که میتوان آن را «عصر انرژی برای خود» نامید، در حال درهمشکستن ساختار درهمتنیده انرژی جهانی است؛ ساختاری که در دهههای گذشته بر این منطق اقتصادی بنا شده بود که کشورها در تولید کالاهای بومی تخصص یابند و کمبودهای خود را با واردات جبران کنند.
اما بحران اخیر نشان داده است که این ساختار تا چه اندازه شکننده است؛ تا جایی که حتی ایالات متحده آمریکا، بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز طبیعی جهان، نیز از استقلال واقعی برخوردار نیست. واشنگتن همچنان برای تأمین نیازهای خود ناچار است نفت خام را از کانادا، مکزیک و ونزوئلا خریداری کند و در عین حال، سوخت خود را به بازار جهانی بفروشد.
شتاب بهسوی خودکفایی
در واکنش به این زلزله ژئوپلیتیک، ساختارهای حاکمیتی در سراسر جهان به اقداماتی بیسابقه برای تضمین امنیت انرژی روی آوردهاند.
گویان، اقتصاد نوظهور در عرصه تولید نفت، در بهار امسال با بحران فلجکننده کمبود سوخت مواجه شد و اکنون در حال مذاکره برای احداث نخستین پالایشگاه داخلی خود است تا از این وابستگی آسیبزا رهایی یابد.
در جبههای دیگر، اندونزی برنامههای کلان خود را برای بهرهبرداری حداکثری از ظرفیت انرژی خورشیدی بهشدت تسریع کرده است.
با این حال، دامنه بحران به اندازهای گسترده است که بسیاری از کشورهای آسیایی، برای پر کردن شکافهای انرژی خود، دستکم در کوتاهمدت، به استفاده دوباره از زغالسنگ روی آوردهاند تا چرخهای اقتصادشان از حرکت باز نماند.
این موج تغییرات رادیکال به اروپا نیز کشیده شده است؛ جایی که دولت بلژیک در تلاش برای حفظ ثبات، طرحی را برای ملیسازی کامل صنعت انرژی هستهای این کشور پیش میبرد.
استراتژی بقای شهروندان
ترکشهای این بحران تنها به دولتها محدود نمانده و شهروندان عادی را نیز ناچار به اتخاذ تدابیر مستقل کرده است.
مردم برای فرار از هزینههای سرسامآور سوخت و قبضهای سنگین برق، کنترل بخشی از تأمین انرژی خود را به دست گرفته و به خرید خودروهای برقی و نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبامها روی آوردهاند.
در فیلیپین که پس از آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، از شدیدترین ضربات اقتصادی آسیب دیده، این تغییر رفتار بهصورت ملموس نمایان شده است.
بر اساس دادههای گروه تحقیقاتی «امبر» مستقر در لندن، واردات خودروهای برقی و تجهیزات خورشیدی از چین به فیلیپین اخیراً رکوردهای تاریخی را شکسته است.
مدیرعامل شرکت «سولاریک»، مجری نصب پنلهای خورشیدی در مانیل، با تأیید این واقعیت میگوید مردم اکنون این فناوریهای نوین را نه یک انتخاب محیطزیستی، بلکه راهکاری ضروری برای بقا در عصر جدید انرژی میدانند.