ماجرای فشار تندروها برای بازگشایی مجلس

اخبار محرمانه - روزنامه سازندگی / متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
چرا تندروها به دنبال باز شدن مجلس هستند؟
«مجلس باید باز شود، اقدامات تقنینی و نظارتی صورت بگیرد و صدای مردم شنیده شود، مجلس را بسته‌اند تا قانون تنگه هرمز در مجلس تصویب نشود و کسی تذکر ندهد، هر دوره‌ای از مجلس چند بزنگاه دارد، تعطیلی مجلس یکی از بزنگاه‌هاست و...» این بخشی از اظهارات برخی از چهره‌های تندروی مجلس به‌ویژه حمید رسایی است که بحث درباره وضعیت فعلی صحن علنی و فشار برای بازگشایی کامل مجلس را دوباره پررنگ کرده است. رسایی در یکی از تجمعات شبانه، مدعی شده که دبیر شورای‌عالی امنیت ملی در نامه‌ای اعلام کرده، برگزاری جلسات صحن علنی «به مصلحت نیست» و بر همین اساس «مجلس پلمب شده است». او با بیان اینکه به همین دلیل حرفش را در خیابان می‌زند این وضعیت را نوعی محدودسازی سیاسی نمایندگان تعبیر کرده است.
بازار
بازگشایی مجلس برای فشار بر دولت
اما بحث تندروهای مجلس فراتر از انتقاد است به‌طوری که یکی از محورهای اصلی آنها در مطالبه بازگشایی سریع صحن علنی را می‌توان به موضوع فعال‌ شدن ابزارهای نظارتی مجلس و امکان اعمال فشار سیاسی بر دولت معطوف دانست. در شرایطی که کشور با مجموعه‌ای از چالش‌های اقتصادی، معیشتی و اجرایی مواجه است این نگاه در میان برخی جریان‌های تندرو تقویت شده که محدود شدن جلسات علنی، دست مجلس را برای استفاده از ابزارهای قانونی خود بسته است. ابزارهایی مانند سوال از وزرا، تحقیق و تفحص، تذکرهای رسمی به‌ویژه استیضاح در ساختار نظارتی مجلس جایگاه مهمی دارند و از نگاه این طیف، تعطیلی یا نیمه‌تعطیل بودن صحن علنی عملاً باعث کاهش اثرگذاری و کند شدن روند اعمال این ابزارها شده است. از سوی دیگر، این مطالبه در عمل می‌تواند به‌معنای آماده‌سازی فضای سیاسی برای فعال شدن دوباره پرونده‌هایی مانند استیضاح وزرا یا افزایش سطح سوال از اعضای کابینه و تشدید فشارهای پارلمانی باشد. به همین دلیل، بازگشایی صحن علنی برای این جریان صرفاً به‌معنای باز شدن فیزیکی درهای مجلس نیست بلکه به‌ معنای فعال شدن کامل سازوکارهای نظارتی و کنترلی مجلس بر دولت نیز تلقی می‌شود. در چنین نگاهی هرگونه تعلیق یا محدودیت در فعالیت صحن به‌عنوان کاهش سهم مجلس در مدیریت سیاسی کشور تفسیر می‌شود. موضوعی که حساسیت نسبت به وضعیت فعلی را در میان این طیف افزایش داده است.
تلاش برای حضور در فرآیند مذاکرات
در کنار این بُعد، محور دوم که در ادبیات برخی نمایندگان قابل مشاهده است به موضوع مذاکرات و سیاست خارجی بازمی‌گردد؛ جایی ‌که مسئله باز بودن یا نبودن صحن علنی معنایی فراتر از امور داخلی مجلس پیدا می‌کند. در این سطح موضوع به جایگاه مجلس در تصمیم‌سازی‌های کلان کشور به‌ویژه در حوزه دیپلماسی و پرونده‌های حساس بین‌المللی گره می‌خورد. این درحالی است که برخی دیدگاه‌های منتقد تأکید دارند که حدود تصمیم‌گیری در حوزه مذاکرات در سطحی فراتر از مجلس تعریف شده و ورود بیش از حد نمایندگان به این حوزه می‌تواند با ساختار تصمیم‌سازی کلان در تعارض قرار گیرد.
رقابت نهادی در ساختار قدرت
مجموعه اظهارات منتقدان تندروی وضعیت فعلی صحن علنی نشان می‌دهد که مسئله برای آنها صرفاً تعطیلی یا برگزاری مجازی جلسات مجلس نیست بلکه به یک منازعه بر سر نقش و جایگاه قوه مقننه در ساختار قدرت تبدیل شده است. در نهایت، آنچه از مجموع این تحولات برمی‌آید، رقابتی بر سر میزان اثرگذاری و سهم‌بری از قدرت در شرایط حساس کشور است؛ رقابتی که در حال حاضر، هم در سطح رابطه دولت و مجلس و هم در سطح سیاست خارجی خود را به شکل آشکار و فزاینده نشان می‌دهد و می‌تواند در ادامه نیز بر توازن نقش‌آفرینی نهادهای مختلف اثرگذار باشد.